İcra borcunu taksitle ödemek: taahhüt (m.111), taahhüdü ihlal cezası ve borç yapılandırma yolları

Takibe konu borcu bir kerede ödeyemeyenler için iki taksit yolu vardır. Kanuni taksit (İİK m.111): borçlu, alacaklının rızası olmasa bile borcun dörtte birini peşin ödeyip kalanını en fazla üç ayda, en az üç eşit taksitte ödemeyi icra dairesinde taahhüt ederse hacizli malların satışı durur. Bu hak yalnızca haciz yapıldıktan sonra kullanılabilir ve her taksit vadesinde ödeme yapılmalıdır. Anlaşmalı taahhüt: alacaklı (veya vekili) ile icra dairesinde tutanak düzenlenerek daha uzun vade (6, 12, 24 ay) kararlaştırılabilir; alacaklı kabul ederse dosya bekletilir.

Taahhüdü ihlal suçu

İcra dairesinde tutanağa bağlanan taahhüt bir ödeme gününde yerine getirilmezse alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesi üç aya kadar tazyik hapsine karar verebilir (m.340). Ceza, borcun ödenmesiyle düşer; ayrıca taahhüt tutanağında toplam borç, faiz, masraf ve her taksitin tarih ve tutarının açıkça yazılı olmaması taahhüdü geçersiz kılar ve ceza verilemez. Dışarıda alacaklıyla yapılan özel yazılı anlaşmalar bu suçu doğurmaz; suç yalnızca icra dairesindeki taahhüt için vardır. Bu nedenle ödeyemeyeceğiniz taksit planını icra dairesinde imzalamayın.

Faiz ve masrafın hesabı

İcra dosyasında borç: asıl alacak + takip öncesi faiz + takip sonrası faiz + icra harcı + tebligat/haciz masrafları + alacaklı vekâlet ücreti. Tüketici işlemlerinde (kredi kartı, abonelik, taksitli alışveriş) uygulanacak gecikme faizi kanunla sınırlıdır; sözleşmedeki fahiş faize itiraz edilebilir. Dosya kapama tutarını icra dairesinden "dosya hesabı" olarak isteyin; alacaklı avukatının söylediği tutarı doğrulayın. Borcu erken kapattıkça faiz ve vekâlet ücreti düşer.

Banka ve kurum borçlarında yapılandırma

Bankalar takipteki kredi kartı ve kredi borçlarını, alacaklarını varlık yönetim şirketine devretmeden önce sıklıkla yapılandırır; şubeye yazılı başvuru yapın, teklifin dosya faizini durdurup durdurmadığını sorun. Alacak varlık yönetim şirketine devredildiyse muhatabınız artık o şirkettir ve genellikle yüksek indirimle peşin kapama teklif ederler. Kamu borçlarında (vergi, SGK, trafik cezası) taksit 6183 sayılı Kanun'a göre tecil başvurusuyla yapılır; icra dairesi değil ilgili idare yetkilidir. Dönemsel "yapılandırma kanunları" çıkarsa kamu ve bazı özel alacaklar için indirimli taksit hakkı doğar; Resmî Gazete ve GİB duyurularını izleyin.

Konkordato ve "bireysel iflas"

Türkiye'de tüketiciler için ayrı bir bireysel iflas/borçtan kurtulma yolu yoktur; konkordato kural olarak tacir olmayan borçlular için de mümkündür ancak masraflı ve pratikte şirketler için kullanılır. Bireyler için gerçekçi yollar: taahhüt, yapılandırma, alacaklılarla toplu sulh ve haczedilmezlik haklarını kullanmaktır.