Maaş haczi: en fazla ne kadar kesilir, birden çok haciz, emekli maaşı ve nafaka

Maaş ve ücret, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli tutar bırakılarak haczedilir; kesinti net ücretin dörtte birinden fazla olamaz (İİK m.83). Asgari ücretli için de bu oran uygulanır; "asgari ücret haczedilemez" düşüncesi yanlıştır. Yargıtay, dörtte biri geçen kesintileri iptal eder; buna karşılık borçlunun rızasıyla daha yüksek oran (hatta tamamı) kesilebilir, ancak bu rıza takibin kesinleşmesinden sonra ve icra dairesinde verilmiş olmalıdır (m.83/a).

İşveren ne yapar?

İcra dairesi işverene maaş haczi müzekkeresi gönderir; işveren 7 gün içinde işçinin maaşını bildirmek ve her ay dörtte birini icra dosyasına yatırmak zorundadır (m.355). Bildirmeyen veya kesmeyen işveren kesmediği tutarı kendi malvarlığından öder (m.356). İşveren, maaş haczi geldi diye işçiyi işten çıkaramaz; çıkarırsa fesih geçersiz veya haksız sayılır. Kesinti bordroda "icra kesintisi" olarak görünür.

Birden fazla haciz varsa

Aynı maaşa ikinci bir haciz gelirse sıraya girer: ilk dosyanın borcu bitince ikinci dosyaya kesinti başlar; aynı anda iki kesinti yapılamaz, toplam yine dörtte birdir. İstisna: nafaka alacağı sıraya bakılmaksızın önce ve tamamen kesilir; işleyen (cari) aylık nafaka için dörtte bir sınırı da uygulanmaz, birikmiş nafaka için uygulanır.

Neler maaş sayılır, neler tamamen haczedilir?

Dörtte bir sınırı düzenli ücret içindir: maaş, prim, fazla mesai ücreti. İkramiye ve kıdem/ihbar tazminatı: Yargıtay uygulamasında ikramiye ücret sayılıp dörtte bir sınırına tabidir; kıdem ve ihbar tazminatının ise tamamı haczedilebilir. Emekli aylığı (SGK) haczedilemez; yalnızca nafaka borcu ve SGK'nın kendi prim alacağı için kesinti yapılabilir (5510 s. K. m.93). Özel emeklilik (BES) birikimleri ise belirli oranda haczedilebilir. İşsizlik ödeneği, doğum yardımı, engelli ve yaşlı aylığı haczedilemez.

Hesaba yatan maaş

Bankadaki para tamamen haczedilebilir; bu yüzden maaş hesabındaki paranın tümüne bloke konabilir. Bu durumda icra dairesine dilekçe ile hesabın maaş hesabı olduğunu bordroyla belgeleyin; fazla kesilen kısım iade edilir ve haciz dörtte birle sınırlanır. Kesintiler tamamlandığında dosyanın kapatılıp işverene "haczin kaldırıldığı" yazısının gitmesini takip edin.