Geçici mühlet ve kesin mühlet: süreç adım adım

Konkordatonun omurgası mühlettir: mahkemenin borçluya tanıdığı, bu süre boyunca alacaklıların kural olarak icra takibi yapamadığı koruma dönemi. İki aşamalıdır.

1. Geçici mühlet (İİK m.287)

Başvuru belgeleri tam ise mahkeme derhal geçici mühlet verir; bu aşamada esasa ilişkin bir inceleme yoktur. Süre üç aydır; borçlunun veya geçici komiserin talebiyle en fazla iki ay uzatılabilir, yani en çok beş ay. Mahkeme aynı kararla bir veya üç geçici komiser atar ve borçlunun mal varlığını korumak için gerekli tedbirleri (ör. taşınmaz devri yasağı, banka hesaplarında komiser onayı) alır.

Geçici mühlet kararı, tasdik şartlarını daha o anda yerine getiremeyen borçluya değil, "projeyi sunmuş ve belgelerini tamamlamış" borçluya verilir. Bu yüzden basında "konkordato aldı" diye geçen şirketlerin büyük kısmı aslında yalnız bu aşamadadır.

2. Kesin mühlet (İİK m.289)

Geçici mühlet bitmeden mahkeme borçluyu, varsa alacaklıyı ve komiseri dinler; komiserin raporuna göre projenin başarıya ulaşma ihtimali varsa bir yıllık kesin mühlet verir. Güç hallerde bu süre altı ay daha uzatılabilir (toplam 18 ay). Kesin mühlet kararında komiser görevine devam eder; mahkeme alacaklı sayısı ve alacak miktarı gözetilerek yedi kişiyi geçmeyen bir alacaklılar kurulu da oluşturabilir (m.289/4).

Mühletin alacaklılara etkisi (m.294)

Mühlet boyunca borçluya karşı — rehinli alacaklıların rehnin paraya çevrilmesi yolu ve işçi alacakları gibi bazı istisnalar dışında — yeni icra takibi başlatılamaz, başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez. Mühlet öncesi alacaklara mühlet süresince faiz işlemesi de kural olarak durur (rehinli alacaklar hariç). Takas hakkı sınırlanır; mühletten önce doğmuş alacaklar için mühlet sırasında haciz konulamaz.

Borçlunun tasarruf yetkisi (m.297)

Borçlu işletmesini yürütmeye devam eder ama komiserin gözetimindedir. Mahkeme, bazı işlemlerin komiserin onayına bağlı olmasına karar verebilir. Kanun bazı işlemleri kesin olarak yasaklar: borçlu mühlet süresince mahkeme izni olmadan rehin veremez, kefil olamaz, taşınmazını veya işletmesinin devamlı tesisatını devredemez, ivazsız tasarrufta bulunamaz. Bu işlemler yapılırsa hükümsüzdür.

Sözleşmeler ne olur? (m.296)

Konkordato başvurusu tek başına sözleşmelerin feshi için haklı sebep değildir; sözleşmede "konkordato halinde fesih" hükmü olsa bile bu hüküm uygulanmaz. Ancak borçlu, işletmenin devamı için gerekli olmayan ve konkordatonun başarısını tehlikeye sokan sürekli borç ilişkilerini (ör. bazı kira veya tedarik sözleşmeleri) komiserin uygun görüşü ve mahkeme kararıyla feshedebilir; karşı tarafın zararı konkordato alacağı olarak dikkate alınır.

Mühlet nasıl sona erer?

Mühlet üç şekilde biter: proje tasdik edilir; mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşıldığında mühleti kaldırır (m.291–292, iflasa tabi borçlunun iflasına da karar verilebilir); veya borçlu mali durumunun düzeldiğini bildirir. Mühlet kararları ve kaldırılması ilan edilir.