Konkordato mu, iflas mı? Farklar ve hangi durumda hangisi

İflas, borçlunun haczedilebilen bütün mal varlığının tasfiye edilip alacaklılara sıra cetveline göre dağıtılmasıdır; tüzel kişi borçlu sona erer. Konkordato ise alacaklılarla anlaşarak borcun yeniden yapılandırılması ve işletmenin devamıdır. Aradaki farkları bir tabloyla görmek en kolayı:

Borçlu için hangisi?

Ödeme güçlüğü geçici ise (alacak tahsilinde gecikme, sektörel daralma, kur şoku) ve işletmenin faaliyet kârı borcun yapılandırılmış halini karşılayabiliyorsa konkordato anlamlıdır. İşletme özkaynağı tükenmiş, faaliyet zararı süregeliyorsa konkordato yalnız zaman kazandırır; sonunda iflasla biter ve bu arada masraflar büyür. Sermaye şirketlerinde borca batıklık halinde yöneticilerin iflas bildirimi yükümlülüğü (TTK m.376) olduğunu da hatırlatalım; konkordato talebi bu yükümlülüğü karşılayan yollardan biridir.

Alacaklı için hangisi?

Alacaklının tercihi çoğu zaman yoktur; borçlunun yolunu izler. Ancak iflas yoluyla takip yapabildiği bir borçlu için alacaklı da konkordato talep edebilir veya iflasını isteyebilir. Genel deneyim şudur: konkordato tasdik edilirse adi alacaklı alacağının bir bölümünü takvimli alır; iflasta ise tasfiye uzun sürer ve adi alacaklıya kalan pay genellikle düşüktür. Bu yüzden kanun konkordato tasdiki için "alacaklıların iflasa göre daha iyi durumda olması" şartını arar (m.305/1-b).

Üçüncü yol: malvarlığının terki suretiyle konkordato

İİK m.309/a ve devamında düzenlenen bu türde borçlu mal varlığının tasarruf yetkisini alacaklılara bırakır; mallar konkordato tasfiye memurlarınca satılır ve gelir dağıtılır. İflasa benzer ama iflasın hukuki sonuçları (ör. iflas hali) doğmaz; işletmenin bir bütün olarak satılıp değerinin korunması amaçlanır.

Konkordato başarısız olursa

Mühlet kaldırılır veya proje reddedilirse ve borçlu iflasa tabiyse mahkeme, şartların varlığı halinde borçlunun iflasına re'sen karar verir (m.292, m.308). Yani konkordato ile iflas birbirinin alternatifi olduğu kadar ardılıdır.