Konkordato nedir, kimler başvurabilir?

Konkordato, vadesi gelmiş borçlarını ödeyemeyen veya yakın zamanda ödeyememe tehlikesi altında olan bir borçlunun, mahkeme gözetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasına imkân veren hukuki bir yoldur. Anlaşma genellikle iki şekilde olur: alacaklılar borcun bir kısmından vazgeçer (tenzilat konkordatosu) ya da borcun tamamı için yeni bir ödeme takvimi kabul edilir (vade konkordatosu); ikisinin karışımı da mümkündür.

Düzenleme İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 285–309. maddelerindedir ve 2018'de 7101 sayılı Kanun'la büyük ölçüde yenilenmiştir. Bu tarihten önce çok kullanılan "iflasın ertelenmesi" kurumu kaldırılmış, konkordato onun yerini almıştır.

Kimler başvurabilir?

İki grup başvurabilir. Borçlu: tacir olsun olmasın, iflasa tabi olsun olmasın her borçlu — yani şirketler kadar esnaf ve hatta borçlu gerçek kişiler de konkordato talep edebilir (İİK m.285/1). Alacaklı: iflas yoluyla takip yapabileceği bir borçlu (genellikle tacir) için alacaklı da konkordato talep edebilir (m.285/2), ancak uygulamada başvuruların büyük çoğunluğu borçlu şirketler tarafından yapılır.

Başvuru, borçlunun yerleşim yerindeki (şirketlerde merkezinin bulunduğu yerdeki) asliye ticaret mahkemesine yapılır (m.285/3).

Başvuruda ne istenir?

Mahkeme, boş bir "borçlarımı ödeyemiyorum" beyanıyla yetinmez. Başvuruya eklenmesi gereken belgeler İİK m.286'da sayılır: ön konkordato projesi (borçların nasıl, ne zaman, hangi oranda ödeneceği), borçlunun mal varlığını gösteren belgeler (bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu), alacaklılar ve alacak tutarları listesi, konkordatonun kabulü halinde alacaklıların iflasa göre ne kadar daha iyi durumda olacağını gösteren karşılaştırma tablosu ve — tacir borçlular için — bağımsız denetim kuruluşunun "projenin makul güvence veren" raporu. Bu belgelerin eksikliği başvurunun reddine yol açabilir.

Süreç kabaca nasıl işler?

Belgeler tam ise mahkeme derhal geçici mühlet verir (üç ay; en çok iki ay uzatılabilir — m.287) ve bir veya birkaç geçici konkordato komiseri atar. Mühlet, borçluya nefes aldırır: bu dönemde borçluya karşı kural olarak icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur (m.294). Komiser, projenin başarı ihtimalini inceler. Ümit varsa mahkeme kesin mühlet verir (bir yıl; güç hallerde altı ay uzatılabilir — m.289). Kesin mühlet içinde alacaklılar alacaklarını komisere kaydettirir, alacaklılar toplantısı yapılır ve proje oylanır (m.299–302). Yeterli çoğunluk sağlanırsa mahkeme konkordatoyu tasdik eder (m.305–306); tasdik edilen konkordato, oy vermeyen veya karşı oy kullanan alacaklılar için de bağlayıcı olur (m.308/c).

İflastan farkı

İflasta borçlunun mal varlığı tasfiye edilir, şirket sona erer ve alacaklılar sıra cetveline göre pay alır. Konkordatoda amaç işletmenin yaşamasıdır; borçlu faaliyetine (komiser denetiminde) devam eder. Alacaklı açısından fark şudur: iflasta genellikle alacağın küçük bir kısmı, uzun sürede tahsil edilir; konkordatoda ise projeye göre belli bir oranı, belli bir takvimde alınır. Bu yüzden kanun, alacaklıların konkordatoda iflasa göre daha iyi durumda olmasını tasdik şartı olarak arar.