Araç değer kaybı: kimden, ne kadar, nasıl alınır? Sigorta tahkim ve 2 yıl zamanaşımı

Kazada hasar gören araç onarılsa bile "kazalı" olduğu için ikinci el piyasasında daha düşük fiyat bulur; bu farka değer kaybı denir ve kusurlu tarafın trafik sigortası (ZMSS) tarafından karşılanır (KTK m.90–91). Kusuru olmayan veya kusuru az olan taraf, kusur oranına göre düşülerek değer kaybını alır (%30 kusurlu iseniz değer kaybının %70'i). Tamamen kusurlu tarafın değer kaybı kimseden alınamaz; kasko da değer kaybını kural olarak ödemez (ek teminat alınmadıysa).

Şartlar

Aracın kaza öncesinde aynı parçadan hasarlı olmaması; hasarın onarılan parçada olması (yalnızca boyanan plastik tampon veya sökülüp takılan parçalar bazı hesaplarda düşük sayılır); aracın pert (ağır hasar) olmaması. Eski yaş/km sınırları 2021'de Anayasa Mahkemesi kararı ile kalktı; artık her yaştaki araç için başvuru yapılabilir, ancak hesap yaş ve kilometreye göre azalır.

Hesap nasıl yapılır?

Genel Şartlar Ek-1 formülü: aracın kaza tarihindeki piyasa değeri × hasar boyutu katsayısı × kilometre katsayısı × parça/işlem katsayıları. Uygulamada sigorta şirketleri ve tahkim bilirkişileri bu formülü ve piyasa emsallerini birlikte kullanır; sonuç genellikle piyasa değerinin %2–%10'u arasında çıkar. Rakam için bir sigorta eksperinden (Sigorta Eksperleri İcra Komitesi kayıtlı) rapor aldırmak başvuruyu güçlendirir; ücreti başarı halinde sigortadan istenir.

Başvuru sırası

1) Önce karşı tarafın trafik sigortasına yazılı başvuru zorunludur (KTK m.97): kaza tutanağı, kusur belirleme sonucu, ruhsat, ehliyet, hasar fotoğrafları, onarım faturası/servis dökümü, varsa ekspertiz raporu, IBAN. Şirket, eksiksiz başvurudan itibaren 15 gün içinde ödemek veya cevap vermek zorundadır. 2) Ödeme yok, eksik veya ret ise Sigorta Tahkim Komisyonu'na (sigortatahkim.org.tr, e-Devlet ile) başvurun: düşük başvuru ücreti, ortalama 3–5 ay, karar bağlayıcı; belirli tutarın altındaki kararlar kesindir, üstündekiler için itiraz yolu vardır. Vekâlet ücreti tahkimde tarifenin beşte biri olarak hesaplanır. 3) İsterseniz asliye hukuk/ticaret mahkemesinde dava da açılabilir; ancak süre ve masraf daha yüksektir.

Değer kaybı dışında istenebilecekler

Onarım süresince ikame araç (kiralama bedeli, makul süreyle), ticari araçlarda kazanç kaybı (taksi, servis, nakliye; belgeyle), çekici ve otopark masrafı, ekspertiz ücreti. Bunlar da kusur oranıyla sınırlıdır ve trafik sigortası teminatı içindedir; poliçe limitini aşan kısım kusurlu sürücü ve araç işletenden şahsen istenir.

Zamanaşımı

Trafik kazasından doğan tazminat talepleri kaza tarihinden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl içinde istenmelidir (KTK m.109). Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa (yaralama) daha uzun olan ceza zamanaşımı (8 yıl ve üzeri) uygulanır. Sigorta şirketine başvuru zamanaşımını keser; sonuç bekleme süreleri 2 yılı geçirmemeli.