Ehliyet ceza puanı, ehliyete el konulması ve geri alınması: alkol, hız, kırmızı ışık, 100 puan, psiko-teknik

Trafik cezaları çoğunlukla para cezasıyla birlikte ceza puanı içerir (KTK m.118); puanlar, ihlal tarihinden itibaren 1 yıl içindeki toplamı esas alınarak sayılır ve 1 yıl sonunda o ihlalin puanı silinir. Puanlar e-Devlet "Sürücü Belgesi Ceza Puanı Sorgulama"dan görülür. Bir yıl içinde 100 puana ulaşan sürücünün belgesi 2 ay geri alınır ve sürücü eğitimine tabi tutulur; aynı yıl içinde ikinci kez 100 puan → 4 ay geri alma ve psiko-teknik değerlendirme + psikiyatri muayenesi; üçüncü kez → belge iptal edilir, yeniden alınması sürücü kurslarını tekrar bitirmeyi gerektirir.

Hangi ihlal kaç puan?

Yönetmelik cetveline göre tipik değerler (güncellenebilir, e-Devlet'ten doğrulayın): alkollü araç kullanma 20; hız sınırını %30–50 aşma 15, %50 üstü 20; kırmızı ışık 20; emniyet kemeri 15; cep telefonu 15; hatalı sollama 20; makas atma/ters yönde sürüş 20; ehliyetsiz sürücüye araç verme 20; şerit ihlali 10; park yasağı 10; muayenesiz araç 5. Aynı olayda birden fazla ihlal varsa puanlar toplanır. Ticari araç sürücüleri için kayıt ayrıca SRC belgesini de etkiler.

Alkollü araç kullanma: kademeli el koyma

Sınır: hususi otomobil 0,50 promil, ticari araç ve kamu hizmeti araçları (taksi, servis, kamyon) 0,20 promil. Sınır üstü tespitte para cezası + 20 puan + belgeye el koyma: ilk sefer 6 ay, ikinci sefer 2 yıl (ayrıca sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi), üçüncü ve sonraki 5 yıl (ayrıca psiko-teknik ve psikiyatri muayenesi; sonuç olumsuzsa belge iptal). Ölçümü kabul etmeyen, üflemeyi reddeden sürücüye de en yüksek yaptırım uygulanır ve kan testi için hastaneye götürülür. 1,00 promil ve üstü veya sınır altı olsa bile "güvenli sürüş yeteneğini kaybettiği" tespit edilen sürücü hakkında ayrıca TCK m.179 (trafik güvenliğini tehlikeye sokma, 2 yıla kadar hapis) ceza soruşturması açılır; adli para cezasına çevrilebilir, HAGB mümkündür. Uyuşturucu/uyarıcı madde etkisinde sürüşte belge 5 yıl geri alınır ve ceza soruşturması yapılır. Alkolmetre cihazının kalibrasyon belgesini istemek ve 15 dakika sonra ikinci ölçüm talebi sürücünün hakkıdır.

Hız ve kırmızı ışık tekrarı

Bir yıl içinde 5 kez hız sınırını %30'dan fazla aşan sürücünün belgesi 1 yıl geri alınır; süre sonunda psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi gerekir (KTK m.51). Bir yıl içinde 3 kez kırmızı ışık ihlali → 30 gün, ikinci kez 3 ihlal → 45 gün, üçüncüde 60 gün geri alma (m.47). Ceza puanı bunlardan bağımsız olarak işlemeye devam eder; aynı yıl hem puan hem tekrar yaptırımı uygulanabilir.

Belge geri alındıktan sonra

Belge, kolluk tarafından alınır ve süre sonunda yerine getirme şartları tamamlanınca (sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi sertifikası; psiko-teknik değerlendirme raporu — yetkili merkezlerden; psikiyatri muayenesi — Bakanlıkça yetkili hastane) e-Devlet "Sürücü Belgesi Geri Alma" başvurusu veya nüfus müdürlüğü/il emniyet trafik tescil şubesine başvuruyla iade edilir. El koyma süresi, belgenin fiilen teslim edildiği tarihten başlar; teslim edilmezse süre işlemez ve belgesiz sürüş yaptırımı uygulanır. Süre içinde araç kullanmak: belge geri alınmış kişi için para cezası, aracın trafikten men edilmesi ve el koyma süresine ek süre; ayrıca kaza halinde sigorta rücu eder. İptal edilen belge için yeniden sürücü kursu ve sınav gerekir.

İtiraz

Ceza tutanağına ve ona bağlı el koyma işlemine tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler K. m.27); el koyma idari işlem olduğu için itiraz süreyi durdurmaz, ancak kabul halinde puan ve süre silinir. Alkol ölçümünde kalibrasyon eksikliği, kırmızı ışıkta EDS fotoğrafının ışığı göstermemesi, aracı başkasının kullanması en sık kabul gören gerekçelerdir. TCK m.179 dosyası ise ceza mahkemesinde ayrı yürür; avukat gerekir.