Aile konutu şerhi ve 6284 sayılı Kanun: evden uzaklaştırma, koruma kararı, gizli adres
Eşin rızası olmadan aile konutu satılamaz, kiralanamaz: tapuya şerh nasıl konur; şiddet halinde 6284 ile kolluk ve hâkimden alınan tedbirler (uzaklaştırma, yaklaşmama, geçici nafaka, gizli adres), başvuru yerleri ve tedbirin ihlali.
İlgili mevzuat: TMK m.194 (aile konutu)TMK m.199 (tasarruf yetkisinin sınırlanması)6284 s. Kanun m.3–5 (koruyucu ve önleyici tedbirler)6284 s. Kanun m.13 (tedbire aykırılık: zorlama hapsi)TMK m.240, m.652 (sağ kalan eşin konut hakkı)
Aile konutu, eşlerin birlikte yaşadığı ve aile hayatının merkezi olan konuttur. Tapuda kimin adına olursa olsun, eşlerden biri diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu satamaz, üzerinde ipotek kuramaz, kira sözleşmesini feshedemez (TMK m.194). Rıza olmadan yapılan satış geçersizdir; ancak tapuda şerh yoksa iyi niyetli alıcı korunabilir. Bu yüzden konut diğer eş adına ise tapuya aile konutu şerhi koydurmak önemlidir.
Şerh nasıl konur?
Konutun bulunduğu yer tapu müdürlüğüne, nüfus kayıt örneği ve konutta oturulduğunu gösteren belgeyle (ikametgâh, fatura) başvurulur; diğer eşin rızası ve katılımı gerekmez. Kiralık konutta ise ev sahibine noter ihtarıyla aile konutu bildirimi yapılır; böylece kiracı eş sözleşmeyi tek başına feshedemez ve ev sahibi tahliye bildirimlerini iki eşe de yapmak zorunda kalır (TBK m.349). Şerh boşanma kararının kesinleşmesiyle etkisini yitirir; boşanma davası süresince hâkim konutu eşlerden birine tahsis edebilir (m.169). Eşin ölümü halinde sağ kalan eş, konut üzerinde intifa veya oturma hakkı isteyebilir (m.240, m.652).
6284 sayılı Kanun: kimler, nereye başvurur?
Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun; fiziksel, psikolojik, ekonomik veya cinsel şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan herkes (kadın, erkek, çocuk, aynı evdeki akrabalar, ısrarlı takip mağdurları) için uygulanır. Başvuru yerleri: en yakın karakol/jandarma (7/24), aile mahkemesi (yoksa nöbetçi hâkim), savcılık, ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi), Alo 183 ve KADES uygulaması. Delil veya rapor şart değildir; beyan yeterlidir, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri de tedbir verebilir (m.3/2, m.5/2).
Hangi tedbirler verilir?
Koruyucu (mağdur için, m.3–4): barınma (sığınma evi), geçici maddi yardım, psikolojik/hukuki destek, gizli adres ve kimlik bilgilerinin gizlenmesi, geçici koruma (yakın koruma), işyeri değişikliği. Önleyici (şiddet uygulayan için, m.5): tehdit ve hakaretten men, ortak konuttan uzaklaştırma ve konutun mağdura tahsisi, mağdura ve çocuklara belirli mesafeden yaklaşmama, iletişim yasağı, silahın teslimi, alkol/uyuşturucu tedavisi, çocukla görüşmenin refakatçiyle yapılması veya kaldırılması. Ayrıca hâkim tedbir nafakasına hükmedebilir; mağdurun sağlık giderleri genel sağlık sigortasından karşılanır. Tedbir süresi ilk seferde en fazla 6 aydır; uzatılabilir. Karar, uzaklaştırılan eş dinlenmeden verilebilir; itiraz 2 hafta içinde diğer aile mahkemesine yapılır.
Tedbire aykırılık
Önleyici tedbir kararına aykırı davranan kişiye hâkim 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi verir; tekrarında süre 15–30 gün, toplamda 6 aya kadar çıkar (m.13). Bu hapis cezai kovuşturmadan ayrıdır; tehdit, yaralama gibi suçlar için ayrıca ceza davası açılır. Mağdurun "şikâyetten vazgeçmesi" tedbiri kaldırmaz; hâkim kararıyla kaldırılır.
Sık sorulan sorular
Ev benim adıma, uzaklaştırma kararıyla evden çıkarılabilir miyim?
Evet; 6284 m.5 uyarınca konutun mülkiyeti kimde olursa olsun şiddet uygulayan eş konuttan uzaklaştırılıp konut mağdura tahsis edilebilir. Tedbir geçicidir, mülkiyeti etkilemez.
Şiddet yok ama eşim evi satmaya çalışıyor.
Aile konutu şerhi koydurun (tek taraflı başvuru yeterli). Şerh sonrası tapu, sizin rızanız olmadan satış yapmaz. Boşanma davası açılırsa evin size tahsisini de isteyebilirsiniz.
Koruma kararı aldım ama eşim mesaj atmaya devam ediyor.
Her ihlali kolluğa bildirin ve mesaj ekran görüntülerini tutanağa ekletin; hâkim zorlama hapsine karar verir. İhlaller ayrıca ısrarlı takip suçunu (TCK m.123/A) oluşturabilir.
Uzaklaştırma kararı verildi, ben mağdur değilim, haksızlık var.
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edebilirsiniz; hâkim tarafları dinleyerek tedbiri kaldırabilir veya daraltabilir. İtiraz süresince karara uymak zorunludur.
Bu konuda sorunuzu yazın
Aile hukuku konusunda genel bilgi veren yapay zekâ asistanı. Günde 3 ücretsiz soru. İsim, TC, telefon gibi kişisel bilgi yazmayın — soru kaydedilmez, kimlik bilgisi istenmez.
Bu yazı Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık değildir. Kanun değişiklikleri ve içtihatlar sonucu etkileyebilir. Somut durumunuz için bir avukata başvurun.