Ayıplı mal: iade, değişim, onarım, indirim — dört seçimlik hak

Ürün bozuk, eksik veya söylendiği gibi değilse tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır. Hangi hakkı ne zaman kullanabilirsiniz, 6 ay karinesi, 2 yıl zamanaşımı ve satıcının "servise götürün" cevabı.

📅 Güncelleme: Eylül 2026⏱ 6 dk okuma📚 Tüketici hakları

İlgili mevzuat: 6502 s. TKHK m.8–12TKHK m.10 (6 ay ispat karinesi)TKHK m.12 (2 yıl zamanaşımı)

Ayıplı mal, tüketiciye teslim edildiği anda sözleşmede kararlaştırılan veya reklamda, etikette, ambalajda vaat edilen niteliklere uymayan, ya da benzer mallardan beklenen faydayı azaltan üründür (TKHK m.8). Kutudan bozuk çıkan telefon, dikişi sökülen ayakkabı, ilanda "ahşap" denip sunta çıkan dolap hepsi ayıplı maldır. Malın görünür ayıbını satıcının teslimde belirtmiş olması hali dışında tüketicinin hakları doğar.

Dört seçimlik hak

TKHK m.11'e göre tüketici şu dört haktan birini seçer: sözleşmeden dönüp bedelin iadesi; ayıp oranında bedelden indirim; ücretsiz onarım; malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi. Satıcı bu seçime uymak zorundadır. Tek sınır: onarım veya değişim talebi, satıcı için diğerlerine göre orantısız güçlük yaratıyorsa (örneğin çok ucuz bir üründe onarım) tüketici öbür haklardan birine yönlendirilebilir. Ücretsiz onarım ve değiştirme talebi üretici ve ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir (m.11/2).

"Önce servise götürün" doğru mu?

Hayır. Kanun tüketiciyi onarımla sınırlamaz; mağazanın "önce teknik servis raporu gerekir" demesi bir uygulamadır, kanuni şart değildir. Ancak pratikte hakem heyeti ayıbın varlığını görmek ister; bu yüzden servis raporu almak ispat için işe yarar. Onarım seçilirse süre en fazla 30 iş günüdür (Garanti Belgesi Yönetmeliği); bu süre aşılırsa ya da aynı arıza tekrarlarsa tüketici değişim veya bedel iadesi isteyebilir.

İspat yükü: ilk 6 ay

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini satıcı ispatlamak zorundadır (m.10). Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıpta ise ayıbın baştan var olduğunu tüketici ispatlar (bilirkişi/servis raporu). Ayıbı fark ettiğinizde satıcıya yazılı olarak (e-posta, kargo, noter) bildirin; sözlü şikâyet ispatlanamaz.

Zamanaşımı

Ayıptan sorumluluk, teslimden itibaren iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; ikinci el mallarda bu süre bir yıla indirilebilir (m.12). Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı işlemez. Garanti süresi bu iki yıldan ayrıdır: garanti bitmiş olsa da iki yıl içinde ayıp iddiası mümkündür.

Pratik sıra1) Fatura/fiş, ilan ekran görüntüsü, ürün fotoğrafını saklayın. 2) Satıcıya yazılı bildirim yapın ve dört haktan hangisini seçtiğinizi açıkça yazın. 3) 15 gün içinde çözüm yoksa değerine göre tüketici hakem heyetine (e-Devlet) veya tüketici mahkemesine başvurun.

Ne zaman avukata başvurmalı?Bedel yüksekse (otomobil, beyaz eşya seti, mobilya takımı), satıcı "kullanıcı hatası" diyorsa veya ayıp gizlenmiş görünüyorsa; ayrıca ayıptan doğan zarar (bozuk buzdolabında çürüyen gıda, yangın) talep edilecekse avukata başvurun. Hakem heyeti sınırının üstündeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür ve dava dilekçesi hatası hak kaybettirir.

Sık sorulan sorular

Fişi kaybettim, hakkım gider mi?

Hayır; kredi kartı ekstresi, banka dekontu, e-fatura kaydı veya kargo bilgisi alışverişi ispatlar. Fiş yalnızca ispat aracıdır, hakkın şartı değildir.

İndirimli üründe iade olmaz mı?

İndirim ayıptan sorumluluğu kaldırmaz. Yalnızca satıcının ayıbı açıkça belirtip o yüzden indirim yaptığı (örneğin "çizik var" etiketli teşhir ürünü) durumda o belirtilen ayıp için hak kullanılamaz.

İkinci el (sahibinden) alımda da geçerli mi?

Satıcı şahıssa TKHK uygulanmaz, Borçlar Kanunu ayıp hükümleri (TBK m.219 vd.) uygulanır; hakem heyetine değil sulh hukuk/asliye hukuk mahkemesine gidilir. Satıcı esnaf veya galerici ise tüketici hükümleri geçerlidir.

Ürün hediye edildi, faturada başkasının adı var.

Malı fiilen kullanan kişi de tüketici sayılır; faturayı ve hediye edenin beyanını sunarak başvurabilirsiniz.

Bu konuda sorunuzu yazın

Tüketici hakları konusunda genel bilgi veren yapay zekâ asistanı. Günde 3 ücretsiz soru. İsim, TC, telefon gibi kişisel bilgi yazmayın — soru kaydedilmez, kimlik bilgisi istenmez.

Bu yazı Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık değildir. Kanun değişiklikleri ve içtihatlar sonucu etkileyebilir. Somut durumunuz için bir avukata başvurun.