Kredi kartında haksız işlem ve chargeback, kart aidatı, dosya masrafı ve erken kapama ücreti iadesi

Kart hamili, kartın kaybolduğunu veya izinsiz kullanıldığını fark edince derhâl bankaya bildirmek zorundadır. Bildirimden önceki 24 saat içindeki hukuka aykırı kullanımdan hamil en fazla 150 avro karşılığı TL ile sorumludur; bildirimden sonraki işlemlerden hiç sorumlu değildir (5464 s. K. m.12). Ancak hamilin ağır kusuru (şifreyi kartın üstüne yazmak, SMS kodunu telefonda dolandırıcıya vermek) varsa sınır uygulanmaz. İnternet alışverişlerinde 3D Secure (SMS şifre) kullanılmayan işlemlerde risk kural olarak üye işyeri/bankadadır; SMS şifreli işlemde ise banka "şifreyi siz verdiniz" savunması yapar — bu yüzden şifrenizi hiçbir arayana söylemeyin.

Ters ibraz (chargeback)

Kart kuruluşlarının (Visa, Mastercard, Troy) kuralları gereği hamil, üye işyeriyle çözemediği işlemler için bankasından ters ibraz isteyebilir. Tipik sebepler: ürün/hizmet teslim edilmedi, iptal ettiğim işlem tahsil edildi, mükerrer çekim, yetkisiz işlem, abonelik iptal edildiği halde çekim devam etti, uçuş/konaklama iptal edildi ve iade yapılmadı. Süre kural olarak işlem tarihinden itibaren 120 gün (teslim edilmeyen hizmetlerde beklenen teslim tarihinden), bankalar genellikle 10 gün içinde itirazın yapılmasını ister (5464 m.24 hesap özeti itirazı). Başvuru: internet bankacılığı "işlem itirazı" veya şubeye yazılı dilekçe; sipariş ekranı, yazışmalar, iptal talebi eklenir. Süreç 45–90 gün sürer; banka geçici olarak tutarı bloke eder. Bankanın işlemi "onaylı işlem" diyerek reddetmesi son söz değildir; hakem heyeti bankayı da sorumlu tutabilir.

Kart yıllık ücreti

Bankalar kart aidatı alabilir, ancak her tüketiciye ücretsiz kart (ek hizmeti olmayan) sunmak zorundadır; ücret alınacaksa sözleşmede ve her yıl hesap özetinde tutarın yazması gerekir. Ücretsiz karta geçiş talebi reddedilemez. Ücretsiz kart talep etmenize rağmen alınan aidatı, veya bilginiz dışında kesilen aidatı 10 yıla kadar geriye dönük (BDDK yönetmeliği 2014 sonrası; öncesi Yargıtay içtihatlarına göre) tüketici hakem heyetinden geri alabilirsiniz.

Kredi masrafları: neler iade edilir?

Konut ve tüketici kredilerinde bankanın alabileceği ücretler BDDK yönetmeliğinde sınırlıdır: tahsis ücreti kredi tutarının %0,5'ini (binde 5) aşamaz, ekspertiz ücreti gerçek maliyetle sınırlıdır, "dosya masrafı", "işlem ücreti", "istihbarat ücreti" gibi adlarla alınan her ek ücret iade edilir. Hayat sigortası zorunlu tutulamaz; tüketici sigortayı istediği şirketten yaptırabilir, zorla yaptırılmış sigortanın primi iade edilir. Kredi sözleşmesinden 14 gün içinde cayma hakkı vardır (TKHK m.24). Kredi taksitlerinin gecikmesinde gecikme faizi akdi faizin %30 fazlasını geçemez (TKHK m.4/7). Talep süresi: haksız şart nedeniyle iade davasında 10 yıl.

Erken kapama ücreti

Tüketici krediyi erken kapatabilir veya taksit ödeyebilir; banka faiz indirimini yapmak zorundadır (TKHK m.24). Erken ödeme ücreti: kalan vade 36 ayı aşmıyorsa erken ödenen tutarın en fazla %1'i, aşıyorsa %2'si (konut kredilerinde de aynı; sabit faizli); değişken faizli kredilerde ücret alınamaz. Bunun üstündeki tutarlar iade edilir.

Başvuru sırası

1) Bankaya yazılı başvuru (şube dilekçesi, internet bankacılığı şikâyet formu, KEP); 20 gün içinde cevap. 2) Tutara göre tüketici hakem heyeti (e-Devlet) veya tüketici mahkemesi; ya da Türkiye Bankalar Birliği Bireysel Müşteri Hakem Heyeti (hızlı, bankalar için bağlayıcı, belirli tutara kadar). 3) Denetim şikâyeti için BDDK ve dolandırıcılık varsa savcılık (IBAN'a gönderilen para için hesap sahibine karşı da suç duyurusu). Kart dolandırıcılığında ayrıca hesabın bulunduğu bankaya "şüpheli işlem/bloke" talebi hemen yapılmalıdır.