Fazla mesai ücreti: nasıl hesaplanır, nasıl ispatlanır?

Kanuni haftalık çalışma süresi 45 saattir; bunu aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir (İş K. m.41). Sözleşmede haftalık süre 45'in altında (ör. 40 saat) belirlenmişse, 40–45 arası "fazla sürelerle çalışma"dır ve yüzde yirmi beş zamlı ödenir.

Hafta tatili ve bayramlar

Yedi günlük dönemde 24 saat kesintisiz hafta tatili hakkı vardır; tatil günü çalıştırılan işçiye o günün ücreti zaten ödendiğinden, çalışma için ayrıca yüzde elli zamlı bir günlük ücret daha ödenir (uygulamada toplam 2,5 yevmiye). Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılırsa, çalışılan her gün için bir günlük ücret daha ödenir (m.47).

Yıllık sınır ve onay

Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez ve işçinin yazılı onayı gerekir; onay artık iş sözleşmesine konabilir ancak işçi 30 gün önceden bildirerek geri alabilir. Sınırın aşılması ücret hakkını ortadan kaldırmaz; işveren idari para cezasıyla karşılaşır.

"Fazla mesai maaşa dahildir" kaydı

Sözleşmede bu kayıt varsa Yargıtay yılda 270 saate kadar fazla çalışmanın ücrete dahil olduğunu kabul eder; ancak ücretin asgari ücrete yakın olması halinde bu kayıt geçersiz sayılır ve 270 saati aşan kısım her halde ayrıca ödenir.

Nasıl ispat edilir?

Fazla çalışmayı işçi ispat eder. En güçlü deliller: giriş-çıkış kayıtları (kartlı/parmak izi sistemi, kamera), bordrolar (fazla mesai sütunu varsa ve imzalıysa, o dönem için ayrıca fazla mesai iddiası güçleşir), iş yazışmaları (e-posta, WhatsApp saatleri), vardiya çizelgeleri ve tanık. Yalnız tanıkla ispatta mahkemeler, hastalık, izin gibi çalışılmayan süreler için "hakkaniyet indirimi" yapar. Belgelerinizi işten ayrılmadan toplayın; çıkıştan sonra erişim zorlaşır.

Zamanaşımı

Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (m.32/8); her ayın alacağı kendi vadesinden itibaren işler. Dava tarihinden geriye beş yıldan eski aylar istenemez.