Yıllık izin: kaç gün, ne zaman hak edilir, bölünebilir mi, kullanılmayan izin ücreti

Yıllık ücretli izin, işçinin işe başladığı günden itibaren en az bir yıl çalışması (deneme süresi dahil) ile hak kazanılan, vazgeçilemez bir haktır (İş K. m.53). Süreler: kıdemi 1–5 yıl (5 yıl dahil) olanlara 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 gün, 15 yıl (dahil) ve üzeri 26 gün; 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün. Bu süreler iş günüdür: hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresine sayılmaz, izin süresine rastlarsa eklenir (m.56/5). Yer altı işlerinde 4 gün eklenir. Toplu sözleşme ve iş sözleşmesi ile artırılabilir, azaltılamaz.

Bölünme, zamanlama, yol izni

İzin, işveren ve işçi anlaşırsa en fazla üçe bölünebilir; bir parça 10 günden az olamaz (m.56/3). İzin tarihini işçi 1 ay önceden ister, ancak son sözü işveren söyler; işyerinde izin kurulu varsa o düzenler; toplu izin (yazın işyerini kapatma) uygulanabilir. İznini yurt dışında veya uzak şehirde geçirecek işçiye, isterse toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir (m.56/6). İzin ücreti izne çıkmadan peşin ödenir (m.57). İzinde başka işte ücretli çalışan işçiden izin ücreti geri alınabilir (m.58).

Kıdem hesabında sayılan süreler

Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler, işyeri devri, askerlik dönüşü aynı işe giriş, hastalık raporları (ihbar süresi + 6 haftaya kadar), doğum izni, hafta tatili ve genel tatil, işveren tarafından verilen izinler, 15 güne kadar mazeret izinleri çalışılmış sayılır (m.55). Ücretsiz izin süreleri sayılmaz; kısa çalışma süreleri sayılır.

Kullanılmayan izin

Kullanılmayan izinler yanmaz; birikir. Ancak çalışırken izin yerine para talep edilemez, işveren de "izin parasını verdim, izne çıkma" diyemez. İş sözleşmesi hangi sebeple sona ererse ersin (istifa dahil), kullanılmamış iznin ücreti son ücret üzerinden ödenir (m.59); bu alacak fesihten itibaren 5 yıl zamanaşımına tabidir. İzin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir: imzalı izin defteri, izin formu, bordro; belge yoksa mahkeme izinlerin kullanılmadığını kabul eder. Ödenen izin ücretinden SGK primi kesilmez, gelir vergisi kesilir.

Kısmi süreli, mevsimlik, belirli süreli

Part-time işçi de tam süreli işçi gibi izin hak eder (ücret çalıştığı gün üzerinden). Mevsimlik (bir yıldan az süren kampanya) işlerinde yıllık izin hükümleri uygulanmaz; ancak mevsimlik görünüp 11 aya yakın çalışanlar Yargıtay'ca sürekli işçi sayılabilir. Belirli süreli sözleşmede süre dolunca izin ücreti ödenir.